Новости

 

Культура. А.М.Топановтың адынаң Хакас национальнай драма театрында драматург М.Фрейннiң пьесазынҷа «Сцена кистiндегi суум-саам» наа ойынға тимненiс хыызында парча

 

Пӱӱл Хакас театрға 95 чыл толча, аннаңар ре­пертуар танығлығ пайрамға кӧстелче. Кӱскӱзiн, 6 кiчiг хырласта, аның сценазында улуғ чайаачы иир полар. Че ол тус чағдаанҷа, театр­ның артисттерi хынған кӧрiгҷiлерiн чапсых ойыннарнаң ӧрiндiрерлер. Амды «Кiчiг Чир-суубыстың культуразы» федеральнай проект хоостыра наа спектакль тимнелче. Аны турғызарға килгеннер Томсктағы ТЮЗ-тың ӧӧн режиссёры Иван Орлов паза Москвадағы «Таганка» театрның хоосчызы Никита Афанасьев.

 

Иван Орлов Москвада тӧреен-ӧскен. Кiчiгде ол­ған театрынзар чӧрген. Анда спектакльларда арала­зарға кӧңнiне кiрҷең, аннаңар пасха профессиялар хайиин тартпаан. Москвадох Россияның театр искусствозының институдында (ГИТИС) режиссёр факультедiн тоосхан.

 

Пiрсiнде ол Новосибирсксер спектакль турғызарға парғанда, анда улуғ хынызына тоғас парған. Iди Иван Орлов, Сибирьдегi городта халып, сӧбiре тӧстеен. Хонғанынаң хада ӱс пала ӧскiр парчалар. Томсктағы ТЮЗ-наң устир алнында Новосибирсктегi «Глобус» театрда сигiс чыл iстенген. Аның улуғ сценазында кӧп хынығ ойын турғысхан.

 

Иван Орлов А.М.Топановтың адынаң Хакас драма театрының ӧӧн режиссёры Тимур Казновнаң хада Сергей Безруковтың «Меганом» Академия­зында танызып алғаннар. Олар анда 2024 чылдаң сығара ӱгренчелер. Iкi режиссёр театрларның тилiзiнеңер чоохтасханда, Тимур Тамерланович позының театрында ойын-ӱлӱкӱн турғызыбысчаң кӧңнiнең ӱлескен. Иван Орлов, тiзең, хынығ спектакльлар чайирға хынча. Iди олар пiр сағысха килгеннер.

 

– Мин пiр кӧрiстiг, чӱрееме чарапчатхан кiзiлернең хада тоғынарға хынчам. Тимур Тамерлановичнең чоохтасхан соонаң мин нанҷым, хоосчы Никита Афанасьевнең хада Хакасияда «Сцена кистiндегi суум-саам» ойынны турғызарға чӧптезiбiскебiс. Театр­лар пу ойынға тыынарға тiдiнминчелер. Ол уғаа кӧп декорация кирексiпче. Пiстiң ынағ команда­зар балетмейстер Наталья Шурганова кiрче. Ол ГИТИС-та пастап балетмейстерге ӱгренген, соонаң – режиссёрға. Пӱӱнгi кӱнде ГИТИС-та ӱгретчi полып iстенче. Наталья, Москвадаң килiп, наа ойынға теел­бектер турғызар. Нанҷыбыс Максим Фомченков Москвадағы «Таганка» театрда чарытхыҷа ӧӧн хоос­чы полча. Ол пiстiң наа проектте iдӧк аралазар, – чарытхан аалҷы-режиссёр.

 

Спектакльны тимнирiне тиксi тӧрт айҷа парыбы­зар. А.М.Топановтың адынаң Хакас драма театры аны 27-28 кӧрiкте улуғ сценада кӧзiдер. Пӱӱнгi кӱнге артисттернiң аразында рольлар ӱлестiрiл пар­ғаннар. Ойында тоғыс артист аралазар, че олар костюмнарын удаа алыстырарлар. Ӧӧн рольны Хакасияның саблығ артизi Максим Султреков толдырар. Ол режиссёр Ллойд Далласты ойнир.

 

– Хакас театрда ирен артисттер илееде, анзы чахсы. Театрларда ӧӧнiнде 40 – 50 частығ иреннер чидiспинче. Олар килкiм ахча соонҷа пасха чир­лерзер тоғынарға парғлабысчалар, – кӧрiзiнең ӱлес­кен чиит режиссёр.

 

– Пiс оларны хайраллап халғабыс, – хозыл­ған театрның литература пӧлиинiң устағ­ҷызы, Ха­касия­ның саблығ артизi Светлана Селигеева.

 

«Сцена кистiндегi суум-саам» ойынның полтазы хоостыра, режиссёр, чӱреене чатчатхан хыстары аразында «астых» парып, хайди поларын пiлбинче, че олох туста ағаа хысха тус аразына театрда спектакль турғызыбызарға кирек. Ағаа хоза, ол тимнепчеткен ойынын хазнаның улуғ театрларында кӧзiтсiннер тiп хынча.

 

Иван Орлов Россияның кӧп регионында ойыннар турғысхан: Москва, Санкт-Петербург, Хызылчар, Новокузнецк, Брянск, Прокопьевск, Новосибирск, Томск, Комсомольск-на-Амуре городтарда.

 

Хакасияның соонда Иван Орлов позының театрында У.Шекспирнiң «Виндзорские насмешницы» комедияны турғызар. Анаң нанҷызы Никита Афанасьевнең хада Адыгеязар А.С.Пушкиннiң «Сказка о мёртвой царевне» спектакльны турғызарға парарлар. Iдӧк олар Барнаулда «Снежная принцесса» олғаннарға ойын тимнирлер.

 

Никита Афанасьев хоосчылар сӧбiрезiнде тӧ­реен-­ӧскен. Москвадағы хоосчылар училищезiнде ӱгренген, анаң полиграфическай институтты тоосхан. Ӱр чыллар ол институтта тоғынған, хоостарының кӧзiдiглерiн иртiрген.

 

– Театрзар наа режиссёрлар килiп, спектакльны турғысчатханы улуғ кирексiнiснең тузаланча. Артисттер, оларнаң хада тоғынып, профессия саринаң ӧсчелер. Полған на режиссёрның позының кӧрiзi паза оңдайы пар. Оларның ӱгренген школалары даа пасхалалча. Федеральнай проект полызиинаң тиксi хазнаҷа специалисттернең алызар оңдай пар, анзы уғаа чахсы, – таныхтаан Светлана Селигеева.